سرمقاله
لایحه بودجه 1405 دولت پزشکیان، فشار انفجاری بر معیشت زحمتکشان ایران است
روز سه شنبه، دوم دیماه 1404، مسعود پزشکیان لایحه بودجه سال 1405 را به مجلس ارائه کرد. این لایحه با حذف چهار صفر، رقم آن «14 هزار و 441 میلیارد تومان» اعلام شد. حمید پورمحمدی رئیس سازمان برنامه و بودجه گفته که، «حذف چهار صفر بر اساس قانون جدید صورت گرفته است». رئیس مجلس روز سه شنبه دوم دیماه گفت: «اعلام وصول امروز بودجه تشریفاتی است و روز یکشنبه بررسی کلیات در دستور قرار میگیرد». این نخستین بودجه سالانه کشور است که پس از نهایی شدن فرایند چهار صفر، به صورت رسمی با ریال جدید تدوین و رونمایی میشود.
بر اساس گزارش رسانههای ایران، در لایه بودجه 1405 «بودجه صدا و سیما با 21 درصد رشد به 33 هزار میلیارد تومان رسیده است». با این حال به نظر میرسد که رقم یاد شده در مجلس تحت کنترل اصولگرایان، بیشتر افزایش پیدا کند. صدا و سیما به رغم دریافت منابع هنگفت در بودجه سالانه، درآمد هنگفتی هم از پخش برنامه تبلیغاتی در سال بهرهمند میشود. با این همه صدا و سیما از بحران مخاطب رنج میبرد و از سوی دیگر با تراکم نیروی انسانی روبه روست. رئیس مرکز تحقیقات سازمان صداو سیما میگوید، «این رسانه حکومتی 70 درصد مخاطب دارد»، زیرا معیار آن تماشای 15 دقیقهای برنامه تلویزیونی است. این در حالی است که منابع دیگر با رد این معیار، «رقم مخاطبان آن را حدود 11 درصد عنوان میکنند.»
میزان بودجه حوزه علمیه در لایه 1405، نیز دستکم 14 درصد رشد نشان میدهد. طبق سخنان پزشکیان که در زمان ارائه لایحه بودجه به مجلس مطرح کرد، «بودجه سال 1405 یک بودجه انقباضی است که با دو درصد رشد نسبت به سال 1404 میباشد و با افزایش چشمگیر مالیات نسبت به سال 1404، به خصوص در مالیات ارزش افزوده که 12 درصد پیشبینی شده همراه است. (لازم به ذکر است که پس از رد کلیات لایح بودجه توسط مجلس، دو آیتم حقوق کارگران که در لایحه با 20 درصد افزایش بود و مالیات ارزش افزوده که در لایحه 12 درصد بود، اصلاح شده است).
فراموش نکنیم که همان روزی که پزشکیان لایحه بودجه 1405 به مجلس آورد، «هر دلار آمریکا در بازار بحران زده ارز تهران، با نرخ 234 هزار تومان معامله میشد». البته این نرخ در بازار تهران روز چهارشنبه تا سطح بیسابقه 136 هزار، 600 تومان هم رسید، نرخی که یک روز پیش از آوردن لایحه بودجه سال 1405، به مجلس 132هزار تومان بود.»
باری، لایحه بودجه پیشنهادی دولت پزشکیان، در زمانی تحویل مجلس گردید که تورم اعلام شده مواد غذایی توسط مرکز آمار رژیم مطلقه فقاهتی بیش از 50 درصد بود. همین تورم در لایحه بودجه سال 1404 هم پیشبینی شده بود، این در حالی است که در لایحه پیشنهادی دولت پزشکیان افزایش حقوق کارمندان در سال 1405، بیست درصد در نظر گرفته شده است (که آنچنانکه فوقا مطرح کردیم توسط کمیسیون تلفیق مجلس و دولت این عدد بعداً اصلاح شده است) همچنین مسعود پزشکیان در سخنان خودش در مجلس از انقباض بودجه در سال 1405سخن گفته است، بنا به گزارش پایگاه خبری سایت دسترنج، «مطابق لایحه پیشنهادی دولت، حداقل حقوق بازنشستگان در سال آینده 14 میلیون تومان میشود». همچنین این سایت اشاره کرده که دولت چهاردهم در حالی این رقم را برای افزایش حقوق کارمندان و بازنشستگان در نظر گرفته است که سال گذشته در ایام تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری گفته بود، «حقوق کارمندان و کارگران باید متناسب با تورم رشد کند، نمیشود تورم 50 درصد باشد اما حقوق 20 درصد شود» اکنون این وعده او عملی نشده است.
در حال حاضر هزینه زندگی ماهانه در ایران بر اساس گفته برخی از تشکلهای نزدیک به حکومت حدود 58 میلیون تومان است. خبرگزاری فارس وابسته به سپاه روز سه شنبه دیماه 1404 گزارشی داد که «بر اساس لایحه بودجه، ارز ترجیحی 28 هزار 500 تومان در سال آینده حذف خواهد شد، اقدامی که میتواند تأثیر مستقیم بر قیمت کالاهای اساسی و هزینههای معیشتی خانوارها داشته باشد.»
کانال تلگرامی اردوی کار نوشت: «حذف کامل ارز ترجیحی در بودجه سال آینده به معنای تشدید شوکهای تورمی و گسترش فقر و گرانی در میان مردم است» با این حال، در همین شرایط بودجه کلان نجومی به مراکز مذهبی اختصاص داده شده است، «نهادهایی که نقش اصلیشان تبلیغات حکومتی و بازتولید تاریک اندیشی و مغزشویی ایدئولوژیک است». دولت پزشکیان باید پاسخ دهد که «چرا در شرایطی که اقلام حیاتی غذایی از سفرههای مردم حذف شده، به جای تقویت تولید و اجرای طرحهای حمایتی و غذایی برای تهیدستان، بودجههای کلان را به نهادهای مذهبی اختصای میدهد.»
آنچنانکه فوقا مطرح کردیم بر اساس لایحه بودجه سال آینده دولت، مجموع اعتبارات صدا و سیما به 35 هزار و 500 میلیارتومان افزایش یافته است. برای فهم این رقم باید در نظر داشته باشیم که «این رقم با حذف چهار صفر از پول کشور تعیین شده است، به عبارت دیکر تمامی اعدادی که از لایحه بودجه پیشنهادی دولت پزشکیان در اینجا مطرح میشود، باید برای مقایسه با سالهای قبل از 1405، چهار صفر اضافه گردد». همچنین در لایحه پیشنهادی بودجه دولت پزشکیان، «بودجه سازمان تبلیغاتی رژیم در سال 1405، حدود 29 هزار میلیارد تومان میباشد.»
به گزارش سایت تجارت نیوز، «بودجه سال آینده نهادهای فرهنگی و تبلیغاتی جمهوری اسلامی مانند مرکز خدمات حوزه علمیه، شورای عالی حوزههای علمیه، جامعه المصطفی و شورای برنامه ریزی حوزه علمیه خراسان حدود 27 هزار میلیارد تومان رسیده است». همچنین صفحه اینستاگرام آژانس خبری تحلیلی شهر بورس نوشت: «از این مقدار بودجه در نظر گرفته شده برای مرکز خدمات حوزه علمیه 16 هزار و 400 میلیارد تومان است که این رقم معادل پرداخت حقوق ماهانه 15 میلیون تومانی به یک میلیون 93 هزار و 333 نفر در یک ماه میشود.»
بودجه در نظر گرفته شده در لایه بودجه سال 1405 دولت پزشکیان برای «موسسه آثار خمینی با 16 درصد افزایش در لایحه بودجه 1405، به 598 میلیارد تومان رسیده است». در متن لایحه بودجه 1405، «نرخ ارز مبنای گمرک برای محاسبه حقوق ورودی برای هر دلار حدود 850 هزار تومان و برای هر یورو حدود 103 هزار تومان در نظر گرفته شده است. این در حالی است که در لایحه بودجه سال 1404، نرخ تسعیر ارز (نرخ تبدیل دو واحد پولی به یکدیگر) با توجه نرخ ترجیحی 28 هزار و 500 تومان برای کالای اساسی حدود 57 هزار تومان و برای ارز کالاهای غیراساسی، میانگین موزون حدود 47 هزار تومان است، در نتیجه، لایحه بودجه 1405 با نزدیکتر کردن نرخ تسعیر ارز به واقعیتهای بازار و حذف ارز ترجیحی میتواند سیگنال افزایش انتظارات تورمی و تقاضای ارز را به بازار ارسال کند.»
یادمان باشد که «نرخ یکسان در جریان مبادلات دوم دیماه 1403، هفتاد و نه هزار و ششصد تومان بوده است، این به معنای آن است که در دیماه 1404، حدود 72 درصد بالاتر از 1403 بوده است». به گزارش خبرگزاری ایلنا، «بیش از 600 کارگر معدن زغال سنگ همکار در استان کرمان، با وجود اشتغال در یک مجموعه دولتی، دو ماه است که حقوق خود را دریافت نکردهاند». کارگران این معدن به ایلنا گفتهاند: «تداوم بیتوجهی کارفرما به وضعیت معیشتی آنها در کنار فرسودگی تجهیزات در عمق زمین امنیت و معیشت ما را از بین برده و زندگیمان را به قرض و مساعده وابسته کرده است.»
لایحه بودجه 1405 با وجود ظاهر انقباضی، «فشارهای اقتصادی شدیدی بر مردم به ویژه طبقه متوسط شهری و اردوگاه بزرگ زحمتکشان (اعم از کارگران و کارمندان و حاشیه عظیم شهری) وارد میکند، کاهش قدرت خرید، افزایش مالیاتها و چالش کسری بودجه، اصلیترین مشکلاتی هستند که باعث افزایش قیمت کالاها و تشدید بحران معیشتی جامعه بزرگ و رنگین کمان ایران میگردد. دولت برای مدیریت هزینهها، فشار را بر حقوق بگیران و کارمندان آورده، حقوق متناسب با تورم نیست که این امر باعث تشدید مشکلات معیشتی میشود. دستمزد اردوگاه زحمتکشان (اعم از کارگران و کارمندان)، با و جود تورم بالا، (نزدیک به 50 درصد)، افزایش حقوق و دستمزدهای بسیار کمتر از نرخ تورم تعیین شده است که قدرت خرید آنها را کاهش میدهد.
افزایش قیمت کالا، تورم بالا، به ویژه در کالاهای ضروری مردم و اقلام خوراکی و افزایش مالیاتها منجر به افزایش بیشتر قیمت و فشار مضاعف بر طبقه متوسط و زحمتکشان جامعه میشود. بحرانهای اقتصادی، کسری بودجه، عدم تناسب افزایش حقوق با تورم و فشارهای مالیاتی، بحران معیشتی را تشدید میکند. بطور خلاصه، بودجه 1405 با کاهش کسری بودجه، بار سنگین را بر دوش مردم گذشته و در سایه تورم، افزایش قیمتها و عدم کفاف دستمزدها، بحرانهای عظیم معیشتی برای سال 1405 به همراه دارد.
ماحصل آنچه که تا اینجا گفته شد اینکه:
«لایحه بودجه 1405 دولت پزشکیان تنها گوشههای بسیار کوچکی از انبوه بحرانهای هزار توی اقتصادی و اجتماعی و سیاسی کشور ایران را در حاکمیت رژیم مطلقه فقاهتی نشان میدهد». حتی همین حداقل نشان میدهد که «جامعه ایران در این شرایط و در سال آینده، در یک بن بست سیاسی و اقتصادی و اجتماعی قرار دارد و نشان میدهد که بحرانهای رژیم مطلقه فقاهتی به خصوص در عرصه اقتصادی و سیاسی و اجتماعی سال به سال این بحرانها گستردهتر و عمیقتر میشود و تغییر دولتها هیچ راهگشایی برای مردم ایران نداشته است.»
در جامعه امروز ایران «سطح بیکاری بالای 40 درصد است. شاخص فلاکت از 70% گذشته است، افزایش بیکاری و افزایش تورم در سال جاری و سال آینده قطعاً دو سه برابر میگردد»، حذف ارز ترجیحی آنچنانکه سخنگوی دولت پزشکیان میگوید، «خود باعث میگردد که شرایط برای افزایش تورم بیشتر در سال آینده فراهم نماید». دولت پزشکیان که خود به تورم افسار گسیخته به خصوص در سال آینده و سه ماه آخر سال جاری پی برده است برای به اصطلاح خام کردن تودهها، تصمیم دارد ماهانه به 80 میلیون نفر مانند دولت احمدی نژاد برای یکسال مبلغ یک میلیون تومان به هر نفر بپردازد. غافل از اینکه تودههای جامعه بزرگ ایران خوب میدانند، مبلغ یک میلیون تومان در ماه، تنها مبلغ افزایش قیمت روغن مصرفی خانواده در سال آینده هم نمیشود چه به اینکه تودههای جامعه ایران بخواهند در سال آینده (و حتی همین سه ماه آخر سال 1404) فقط افزایش لبنیات و گوشت و برنج و نان و میوه حساب کنند، کل افزایش حقوق کارگران و کارمندان و زحمتکشان ایران را جوابگوی نخواهد بود.
«خط فقر در کشور ایران در سال آینده (و حتی در همین سه ماه آخر سال جاری) به 70 میلیون تومان رسیده است» و حتی طبقه متوسط شهری و روستائی هم در جامعه ایران در برابر این حجم از بحرانهای اقتصادی و اجتماعی همراه با رشد روز افزون و ساعت افزون تورم و سقوط آسانسور ارزش پول ملی کشور و افزایش ساعتمره ارزهای خارجی و اقتصاد زمینگیر شده کشور در مرز نابود قرار دارد و حتی امکان شرایط برای کار بازاریان هم نابود کرده است.
فراموش نکنیم خیزش دیماه 1404، درست از روز چهارشنبه چهارم دیماه 1404 یعنی تنها یک روز پس از ارائه لایحه بودجه دولت پزشکیان به مجلس، توسط بازار موبایل و کامپتوتر و طلا از ساختمان علاء الدین شروع شد، خواسته اولیه کنشگران اینها در این خیزش «تثبیت قیمت ارزهای خارجی و طلا در بازار ارز و بازار طلا بود». در این شرایط که اقتصاددانان رژیم در مورد تعمیق رکود و افزایش بیکاری و افزایش تورم و حتی و دو سه برابر شدن تورم در سال آینده خبر میدهند، بودجه سال آینده با افزایش مالیات همراه با کسری بودجه و تورم زایی و گسترش و شدت فقر و افزایش فاصله طبقاتی و مهاجرت به شهرهای بزرگ و افزایش افراد در دهکهای درآمد پائینتر حتی برای طبقه متوسط شهری و روستایی میباشد.
در یک کلام لایحه بودجه دولت برای سال 1405 نشان دهنده بن بست اقتصادی که هیچ چشم اندازی برای برون رفت از آن وجود ندارد و آنچه که در چشم انداز آن است فلاکت بیشتر تودههای عظیم جامعه رنگین کمان ایران میباشد و چیزی دیگری نیست.
پایان
